Rozdział 1: Świadome działanie ludzkie

Submitted by Olga on Wed, 01/16/2008 - 1:55pm.

 

Rozdział 1 zaczyna się od podstawowego pytania:

„Czy człowiek w swym myśleniu i działaniu jest istotą duchowo wolną,  czy też skrępowany jest żelazną koniecznością wynikającą z praw natury?”

Czy wolność ludzkiej woli jest możliwa, czy zawsze jesteśmy ograniczeni uwarunkowaniami zarówno wewnętrznymi, jak i zewnętrznymi?

Żyjemy z góry ‘obarczeni’ czynnikami wynikającymi z praw natury ( na przykład  płcią, rasą oraz innymi predyspozycjami genetycznymi), ale także czynnikami socjalnymi, związanymi ze sposobem wychowania, rodziną, kształceniem, religią, ustrojem państwowym itd.

Nawet w naszych czasach  ( a może właśnie zwłaszcza w naszych czasach) , dyskutując na temat wolności, ludzie często wskazują przede wszystkim na wolność wyboru oraz czynienia tego co się chce, „rozbijając się po drodze” o poczucie odpowiedzialności, które niesie życie oraz o rozmaite przymusy moralne i socjalne, dochodząc do wniosku, że jednak wolność ludzkiej woli jest złudzeniem, jest po prostu niemożliwa.

Ale czy wolność polega na wolności wyboru tego czy innego działania? Intuicja oraz zdrowy rozsądek podpowiadają, że jest to zbyt płytkie podejście do sprawy. Przecież - jak pisze Steiner - „zawsze istnieje jakiś określony powód, dlaczego z wielu możliwych działań wykonujemy właśnie to, a nie inne”.

 

Rozdział pierwszy „Filozofii Wolności” jest poświęcony rozpatrywaniu różnych punktów widzenia na pojęcie wolności (ja to tak odbieram). Czytając, przeżywając go oraz starając się zrozumieć ten czy inny punkt widzenia możemy jednocześnie  prześledzić błędy, ale także zastanowić się nad argumentami, które one przedstawiają, w celu zrozumienia światopoglądu, który za nimi stoi.

 

Idea wolności ludzkiej woli ma zarówno gorących zwolenników jak i zawziętych przeciwników. Ale bez wątpienia, mamy  „do czynienia z jednym z najważniejszych problemów życia, religii, praktyki i nauki (...).

Coraz jaśniejsze musi stawać się dla nas to, że pytanie o istotę ludzkiego działania zakłada pytanie o pochodzenie myslenia”.

 

Istnieją różne sposoby czytania „Filozofii Wolności”. Jednym z nich jest spojrzenie opierające się na  „ Myśli ludzkiej i kosmicznej”, lecz ja zachęcam również do poszukiwania innych metod, a przede wszystkim twórczej czyli radosnej pracy nad książką.